Door Bart Jonker

Heemstede/Bloemendaal – “Ik heb niets anders gedaan dan creëren… Creëren is mijn leven, mijn ziel, mijn alles”, verklaarde Kees Verkade in juni 2014. Kees (Korstiaan) Verkade: geboren in het naburige Haarlem op 12 oktober 1941 en overleden in Monaco op 29 december 2020. Hij was een beroemd Nederlands beeldhouwer en tekenaar en eveneens befaamd met zijn werk over onze landsgrenzen. Kees Verkade is in Heemstede vooral bekend door zijn beeld  ‘Haasje Over’ (1967) op het plantsoen van het Julianaplein tegenover de voormalige Dreefschool, thans Plein1. Ook in Haarlem, Bloemendaal en Zandvoort zijn de sporen van deze zeer begaafde kunstenaar terug te vinden. Een postuum eerbetoon aan deze grote kunstenaar in deze krant is daarom ook zeer op zijn plaats.

‘Haasje Over’ op Julianaplein Heemstede. Foto: Bart Jonker.

‘Te burgerlijk’
In zijn vroege jeugd wilde Verkade graag reclame grafisch ontwerper worden, want tekenen was vanaf zeer jonge leeftijd zijn passie. Via zijn ouders kwam Kees Verkade bij de Amsterdamse kunstenaar Gerrit Van Net (1910 – 1971). Op basis van zijn advies vervaardigde Verkade in 1955 prachtige stillevens in opvallende blauwtinten: ‘Stilleven 1 en 2’.
Verkade hoopte  zijn studie te voltooien aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam, maar dat bleef uit. Niet door de kwaliteit van zijn werk, maar de positie van zijn vader als directeur in de lokale industrie werd ter discussie gesteld. Verkade  werd als ‘te burgerlijk’ beschouwd. Gelukkig werd Verkade’s talent herkend door lithograaf Aart van Dobbenburgh (1899 – 1988), die tekenen en grafisch ontwerp doceerde aan de Koninklijke Academie Den Haag. Helaas had de afdeling reclame graphics, die destijds erg populair was, geen plaats meer voor hem. Daarom werd de inmiddels 16-jarige Kees Verkade ingeschreven in het eerste jaar voor de beeldhouwsectie, die zijn verdere levenspad zou gaan beïnvloeden. Hij leerde hier alle aspecten van de beeldhouwkunst. Zijn favoriete onderwerpen waren gericht op levende zaken, zoals dieren en menselijke lichamen. Verkade bleef zich ontwikkelen en verkende ook andere paden van de beeldhouwkunst. Zoals abstracte kunst van natuurlijke materialen uit hout en steen sprak hem aan, duidelijk te zien in zijn werken ‘Vissen’ uit 1959  en ‘Abstracte Vogel’ uit 1960. Deze beelden bevatten de invloed van zijn leraar Dirk Bus (1907-1978). Zijn leraren speelden een belangrijke invloed in het werk van de jonge Kees Verkade, met name twee emeritusprofessoren van de Koninklijke Academie. Dankzij hen leerde Verkade vormen, menselijke lichamen rond een raamwerk modelleren en reliëfs maken.

Belangstelling voor houdingen
In 1964 vond zijn eerste tentoonstelling plaats in de Vishal te Haarlem. Met onder meer ‘Ruth’ (het allereerste verkochte standbeeld) en ‘Moeder en Kind’ (1964) laten Verkade’s belangstelling voor houdingen zien. In 1965 trad Kees Verkade in het huwelijk en verhuisde hij naar een eigen atelier in Zandvoort, waar hij geleidelijk aan zijn eigen tentoonstellingen organiseerde. Kort daarop volgde een tweede tentoonstelling in de Vleeshal in Haarlem, waar zijn werk ‘Loper’ (1968) werd aangekocht door het Frans Hals Museum: de eerste in een reeks van levensgrote sculpturen. Tegen het einde van de jaren zestig verhuisde hij naar een groter atelier, naast dat van Willem Steijn (1911 – 1980) in Bentveld. In 1967 maakt Verkade het beroemde Heemsteedse beeld ‘Haasje Over’ op het Julianaplein. Veel van zijn werk is in deze omgeving te vinden. Zoals in Zandvoort het beeld ‘Le ciel enfanti’. In Haarlem in de Barteljorisstraat staat zijn beeld van de markante Malle Babbe, bezongen door onze Heemsteedse Boudewijn de Groot en Rob de Nijs. Eveneens in Haarlem zijn werk ‘Stadten’(1966), dat oudere vrouwen uitbeeldt die gaan winkelen en voor de voormalige Joannes Deo ‘Paaltjespringend Meisje’(1967).

‘Malle Babbe’, Barteljorisstraat, Haarlem. Foto met dank aan Jaap Verschoor.

Daarnaast vereeuwigde hij collega kunstenaar Anton Pieck, een borstbeeld te vinden in de gemeente Bloemendaal.

Borstbeeld van Anton Pieck in gemeente Bloemendaal. Foto: Joke van der Zee.

Vriendschap met de familie Grimaldi
In 1979 verhuist Verkade naar Monaco – waar hij een goede vriendschappelijke band onderhield met de prinselijke familie Grimaldi – en waar ook beelden van hem te vinden zijn. Zoals ‘Invitation’ (Uitnodiging) uit 1982 en het beeld van de stichter van het prinsdom Monaco François Grimaldi: ‘Malizia’ (Sluwe) uit 1997, voor het prinselijk paleis in Monaco Ville.

‘Invitation’ (‘Uitnodiging’)  in beeldenpark Monaco. Foto: Bart Jonker.

François Grimaldi: ‘Malizia’ (‘Sluwe’) voor het prinselijk paleis in Monaco Ville. Foto: Bart Jonker.

In het Zuid-Franse Biot heeft Kees Verkade ook  gebivakkeerd. Daar staat het beeld ‘L’Envol’ (De Vlucht) in de winkelstraat. Kees Verkade was tot zijn overlijden zeer productief en heeft talrijke kunstwerken vervaardigd, te veel om op te noemen. Een groots Nederlands kunstenaar.

Diverse bronnen, o.a. website Kees Verkade.

Foto boven: Kees Verkade bij zijn creatie ‘Haasje Over’ (1967) op het Julianaplein Heemstede. Foto NHA, met dank aan Harry Opheikens.