Regio – Met als titel ‘Van tram naar bus – het busbedrijf van de NZH 1931-1961’ geeft Stichting de Nieuwe Blauwe Tram (SDNBT) een nieuw boekje uit over de historie van de Noord-Zuid-Hollandse Vervoer-Maatschappij, bekend van de ‘Blauwe Tram’, en ooit het grootste en beroemdste tram- en busbedrijf in ons land.

Het twaalfde deel in de succesvolle boekenreeks van SDNBT beschrijft naast het busbedrijf in het bijzonder de door velen betreurde vervanging van de befaamde Blauwe Tram door de bus, die in 1961 zijn beslag krijgt. De NZH neemt vanaf 1931 al enkele bussen in gebruik voor lijnen naar Graft / De Rijp en voor stadsdiensten in Haarlem, maar de ‘grote klap’ komt in 1948. In dat jaar besluit de NZH alle nog resterende tramlijnen op te heffen en te vervangen door bussen. 

Sta in de weg

Na de Tweede Wereldoorlog is het trambedrijf aan vervanging toe, maar daar is eigenlijk geen geld voor. Met het vervangen van de trams door moderne bussen, denkt de NZH sneller winst te kunnen maken. Verder menen diverse gemeenten in die tijd dat de tram een sta-in-de-weg is voor snel opkomende autoverkeer. En tot slot wenst moederbedrijf NS geen concurrentie voor zijn spoorlijnen in West-Nederland. De afbraak van het tramnet begint in 1948 en moet rond 1960 zijn afgerond. Ter vervanging van de trams koopt de NZH vele tientallen bussen. Eerst Crossleys, later de bekende grijze bussen van Verheul en Werkspoor, beter bekend als Bolramers.

Op basis van recent historisch onderzoek gaat de nieuwe uitgave van SDNBT uitgebreid in op de achtergronden van de ‘verbussing’ van het trambedrijf.

Het boekje bevat circa 150 foto’s van trams en bussen in alle plaatsen tussen Haarlem en Den Haag waar de NZH ooit heeft gereden. Veel hiervan zijn niet eerder gepubliceerd. Bovendien wordt aandacht besteed aan enkele busbedrijven die de NZH in de loop der jaren heeft overgenomen, zoals de Haarlemsche Brockway Bus-Maatschappij, het busbedrijf Duinlander uit Noordwijk en het Leidse stadsbusbedrijf Eltax. Tot slot bevat de uitgave een overzicht van alle bussen die ooit voor de NZH hebben gereden.

De nieuwe uitgave kost 19,95 euro en is verkrijgbaar bij diverse boekhandels in Haarlem en via de website van De Nieuwe Blauwe Tram (denieuweblauwetram.nl).

Foto: Vanaf 1949 vervangt NZH de tram Haarlem-Leiden door de bus.