Nieuwe inzichten

Bloemendaal – Op 6 januari wordt Driekoningen gevierd. Volgens de Bijbel reisden drie wijzen (magiërs) naar Bethlehem, nadat zij een felle ster aan de hemel zagen. Zij beschouwden dit als een teken dat de nieuwe koning van de Joden was geboren, zoals lang daarvoor door profeten was voorspeld. Deze ster wees hen de weg en bleef staan boven de stal waar zij het pasgeboren kind vonden.

Door Berdien Doorn voor Kerken van Bennebroek e.o.

Al eeuwenlang buigen sterrenkundigen zich over de vraag of er toen inderdaad een bijzonder hemelverschijnsel te zien was. Uit nieuw wetenschappelijk onderzoek blijkt dat er zich toen inderdaad iets bijzonders voordeed aan de hemel. Dit was echter geen ster, maar een ‘samenstand’ van de planeten Jupiter en Saturnus. Sterrendeskundige Lucas Ellenbroek beweert in dagblad Trouw dat men door duizenden jaren sterrenonderzoek nauwkeurig weet hoe het zonnestelsel in elkaar zit. Met behulp van computers kan men uitrekenen hoe al die planeten en sterren bewegen en ook hoe zij duizenden jaren geleden stonden.

Verschillende scenario’s

Er zijn verschillende scenario’s onderzocht. Zo heeft men gedacht aan de komeet Halley, die elke 76 jaar vanaf de aarde als een fel licht zichtbaar is. Bewezen is echter dat deze rond het tijdstip van de geboorte van Jezus niet in de buurt van de aarde was. Bovendien werden kometen destijds gezien als iets onheilspellends: geen reden om dan op zoek te gaan naar een nieuwe koning! Een andere mogelijkheid is dat de wijzen een ‘supernova’ hebben gezien: een zware ster die na zijn dood explodeert en daarna nog weken als fel licht aan de hemel zichtbaar is.

Opvallend is dat er in het jaar zes vóór Christus een bijzondere samenstand van de planeten Jupiter en Saturnus te zien was. Binnen de wetenschap is dit het meest aannemelijke scenario.

“Tijdens zo’n samenstand beweegt de aarde sneller dan Jupiter en Saturnus. Daarom lijken deze planeten ten opzichte van de sterren steeds langzamer te bewegen, waardoor het lijkt alsof dit licht uiteindelijk stilstaat en dan weer terug beweegt”,  legt sterrendeskundige Ellenbroek uit.

“Planeten zien eruit als sterren en zijn niet, in tegenstelling tot sterren, altijd zichtbaar en staan steeds op ander punt aan de hemel. Het woord planeet betekent ook letterlijk dwalende.”

Rekenfout

Zes jaar vóór Christus? Volgens de huidige inzichten zou Jezus zes jaar vóór het begin van onze jaartelling geboren zijn en wel tijdens de regeerperiode van Herodus en hij zou vier jaar vóór Christus overleden zijn. Toen keizer Dionysius Exiguus zes eeuwen later een op het christendom geënte jaartelling vaststelde, maakte hij een rekenfout bij het bepalen van Jezus’ geboortejaar.

De herkomst van het verhaal van de ster van Bethlehem is vooral een historische discussie. Als dit element van het kerstverhaal gebaseerd is op een echt waarneembare gebeurtenis, dan is de samenstand van Jupiter en Saturnus binnen de sterrenkunde de meest plausibele verklaring die bij het Bijbelverhaal past. Grote kans dus dat de drie wijzen niet naar Bethlehem werden gestuurd door een ster, maar door twee planeten!

Beeld aangeleverd door An Lommerse.