Tekst en foto: Harry Opheikens

Heemstede – Op maandag 21 september zijn er opnieuw struikelstenen in Heemstede geplaatst bij Rembrandtlaan 19. Bewoonster Sylvia was afwezig vanwege vakantie. Ze was er graag bij geweest, maar draagt het initiatief een warm hart toe. Ze werd vertegenwoordigd door de buren Bert en Andrea van nummer 17, die daar al sinds 1987 wonen en het een bijzonder verhaal vinden dat vandaag verteld werd. Het initiatief kwam van Albert van Leeuwen van de Stichting Vieren en Herdenken. Al eerder had de familie Kaufman (met één f) stenen gekregen. De familie Kauffman van de Rembrandtlaan kwam toevallig op het onderzoekspad voorbij: een gezin van zes personen, inclusief grootmoeder.

Grote Verzoendag
Deze dag is toevallig ook Grote Verzoendag (Jom Kipoer) en het was mooi weer voor de bijzondere ceremonie van vandaag. Vanaf deze dag liggen er struikelstenen voor zes gezinsleden: Herbert Georg Kauffman (bankier, 1889-1944), zijn vrouw Lilly Clara Schönfeld (1893-1944), hun dochter Gertrud Ingeborg Kauffman (1922-2007), zoon Gerhard Albert Gustav Kauffman (1923-1945) en dochter Marion Ellen Nora Kauffman (1927-2007). Op 24 september 1938 emigreerde het gezin naar Nederland. Na een tijdelijk verblijf in Bloemendaal werden ze in oktober 1938 ingeschreven op de Rembrandtlaan 19. In de omgeving woonde meer familie; ook de moeder van Lilly, Rosa Gertrud Schönfeld-Sommerfeld, kwam er te wonen. Op 2 oktober 1940 moesten ze verhuizen naar Huizen. Op 16 november 1942 werden ze gedwongen naar Amsterdam overgebracht. Op 27 januari 1943 werden vader Herbert en de drie kinderen gedeporteerd naar Kamp Vught. Moeder Lilly kwam daaraan op 20 april 1943. Op 18 oktober 1943 volgde hun deportatie naar Westerbork. Via Theresienstadt kwamen ze op 28 oktober 1944 aan in Auschwitz. Twee dagen later, op 30 oktober 1944, werden beide ouders vermoord. De koffer van Herbert bevindt zich nog altijd in de collectie van het Auschwitz-Birkenau Staatsmuseum. De moeder van Lilly werd al eerder, op 28 mei 1943, in Sobibor vermoord. Via onder andere een dodenmars kwam zoon Gerhard uiteindelijk in Buchenwald aan, waar hij op 21-jarige leeftijd aan de gevolgen van ziekte overleed. Beide dochters hebben op wonderbaarlijke wijze de oorlog overleefd; de jongste dochter, Marion, overleefde zelfs zeven concentratiekampen.

Weer thuis
Burgemeester Falgun Binnendijk dankte Albert voor het uitgebreide uitzoekwerk, dat niet over één nacht ijs is gegaan. Veel archieven zijn geraadpleegd om vervolgens nog meer antwoorden te vinden, soms op de vreemdste plekken. Belangrijk hierbij is om nauwkeurig te werk te gaan, zodat het verhaal doorverteld kan worden aan de gemeente. Zo worden deze slachtoffers niet vergeten. Slechts twee jaar heeft de familie Kauffman in Heemstede gewoond. De burgemeester vergeleek het met zichzelf; hij is inmiddels ook twee jaar inwoner van Heemstede en heeft daarin al zoveel meegemaakt en zoveel mensen ontmoet. Dit deed hem terugdenken aan de tijd van toen, aan die twee jaar op de Rembrandtlaan 19. Beide dochters hebben de oorlog overleefd. “Hoe dan?”, vroeg de burgemeester zich af, welbekend met de verschrikkelijke verhalen van die tijd.

Foto: Achter de stenen schuilt een aangrijpend verhaal.