Overveen – Nu de Italiaanse keuken is erkend als immaterieel cultureel erfgoed door UNESCO, verschijnt Castiglioni: een persoonlijk kookboek waarin eten, familiegeschiedenis en identiteit samenkomen. Het boek is geschreven door Carmèla Prins en gebaseerd op recepten die al vijf generaties lang worden doorgegeven binnen haar Italiaans-Nederlandse familie. Prins was elf jaar oud toen haar Italiaanse grootmoeder overleed. Jaren later ontdekte zij dat haar tante de familierecepten had vastgelegd in een eenvoudig schriftje. Dat vondstmoment werd het begin van een persoonlijke zoektocht naar afkomst, herinnering en de rol van koken als immaterieel erfgoed binnen families.

De betekenis van Castiglioni

Als kind dacht Prins dat haar oma simpelweg ‘Nonna’ heette — pas later besefte ze dat nonna in het Italiaans ‘oma’ betekent. Haar werkelijke naam was Annamaria Castiglioni (1927), geboren in Darfo, een bergdorp in de Italiaanse Alpen. Ze keerde er haar leven lang regelmatig terug en verbleef bij bevriende boeren. Hun sobere, seizoensgebonden keuken, nauw verbonden met het landschap, vormde de basis van haar manier van koken. Een stuk brood van de kachel, ingewreven met knoflook en besprenkeld met een filo d’olio: daar werd Annamaria oprecht gelukkig van. Kwaliteit zat voor haar in eenvoud. Met de titel Castiglioni geeft Prins haar grootmoeder niet alleen een eerbetoon, maar ook een blijvende plek. Wat ooit mondeling werd doorgegeven leeft in dit boek voort.

Koken als cultureel archief 

De recepten in Castiglioni stammen oorspronkelijk van Carmèla’s betovergrootmoeder Chiara en werden generatie op generatie doorgegeven: van Chiara naar haar dochter Maria, van Maria naar Annamaria, vervolgens naar tante Paola en uiteindelijk naar Carmèla zelf. De kennis werd niet vastgelegd in exacte instructies, maar overgedragen door te kijken, ruiken en proeven. Nonna’s belangrijkste les klinkt daarom door het hele boek: koken doe je met al je zintuigen. In de familie Castiglioni was koken en samen eten nooit vanzelfsprekend of alledaags, maar een manier van verbinden. De keuken van Nonna stond bekend als een open plek waar buren en vrienden altijd welkom waren. Het was niet alleen het eten, maar ook de aandacht en gastvrijheid eromheen die haar gerechten zo geliefd maakten.

Meer dan een kookboek

Castiglioni is geen klassieke verzameling recepten, maar een familieverhaal waarin tradities blijven leven. Het boek sluit aan bij de definitie van immaterieel erfgoed: een cultuuruiting die van generatie op generatie wordt doorgegeven, voortdurend meebeweegt met de tijd en mensen een gevoel van identiteit en continuïteit biedt. “Een kookboek is geen immaterieel erfgoed op zich”, zegt Prins, “maar het kan wel een middel zijn om erfgoed levend te houden — door het te blijven koken, delen en doorgeven.”

Autonoom auteursproject

Castiglioni is volledig in eigen beheer ontwikkeld. Carmèla Prins schreef het boek, verzorgde de vormgeving, fotografie en illustraties en gaf het zelfstandig uit. Hierdoor vormt het boek één samenhangend geheel waarin tekst, beeld en inhoud onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Castiglioni is in eigen beheer uitgegeven en verkrijgbaar via www.casacarmela-cc.com en bij geselecteerde boekhandels.

Carmèla Castiglioni (portret: Manon Dijkman) en een van haar recepten, Papa al pomodoro (Beeld aangeleverd door C. Prins).